Prana và 5 dòng khí trong cơ thể

Nếu nghĩ về các chức năng hoạt động mỗi ngày, bạn sẽ thấy một mô tuýp có thể dự đoán được như sau: bạn nạp thứ gì đó vào (thức ăn, nước uống, thông tin, trải nghiệm); rồi bạn xử lý  nó theo hướng này hoặc hướng kia; rồi hấp thụ các dưỡng chất hay kiến thức từ quá trình đó; bỏ đi những thứ không cần thiết; và kết quả là bạn phát triển, cả về thể xác lẫn tinh thần. Đây là một ví dụ về sự hoạt động của các loại gió (các dòng năng lượng).

Vậy nên bất cứ vấn đề về thể chất nào bạn đang trải qua cũng có thể được hiểu theo chức năng  của gió:

• Tiêu chảy? – Dòng năng lượng Apana quá mạnh.
• Táo bón? – Dòng năng lượng Apana quá yếu.
• Tay chân lạnh? – Dòng năng lượng Vyana  (chịu trách nhiệm cho sự tuần hoàn) không đủ mạnh.
• Các vấn đề về tiêu hóa? – Dòng năng lượng Samana  đang bị tắc nghẽn và không chuyển động hợp lý,…

Đôi khi sự hoạt động của các loại gió khá phức tạp và có thể liên quan đến việc các loại gió này không hoạt động hài hòa cùng nhau. Nhưng kiến thức này mang lại điều gì cho bạn? Điều này giúp bạn thiết kế bài tập phù hợp cho những mối quan tâm nhất định.

 

1) Hiểu về Prana – năng lượng sự sống

Prana

Prana là năng lượng của sự sống được tồn tại ở khắp nơi trong vũ trụ. Nó có mặt khắp nơi. Prana là sự nối liền cơ thể vật lý và thân năng lượng. Có thể gọi Prana là Sinh Khí, là năng lượng tích hợp vốn điều phối các phân tử, tế bào của của thể xác v.v. . . và giữ chúng lại với nhau tạo thành một cơ thể xác định. Đó là sinh khí trong nội bộ cơ thể, một bộ phận của Sinh Khí vũ trụ mà một cơ thể cho sẵn đã chiếm hữu trong thời kỳ cơ thể ấy tồn tại mà ta gọi là “một kiếp sống”. Nếu không có mặt Prana thì không thể có thể xác với vai trò là một tổng thể bất khả phân ly hoạt động như một thực thể duy nhất; nếu không có Prana thì cơ thể ắt chẳng khác gì hơn là một tập hợp các tế bào độc lập. Prana nối liền và liên kết những tế bào ấy thành ra một tổng thể phức hợp, nó tác động dọc các nhánh và những mắc lưới của “mạng lưới sự sống”. Xét về mặt khí chất, prana là sức sống, là năng lượng cấu tạo. Phối hợp và liên kết các phân tử lại thành một cơ thể hoàn chỉnh.

Ví dụ: mặc dù các dây thần kinh ở trong thể xác nhưng tự thân thể xác không có khả năng cảm giác. Với vai trò là một lớp vỏ, thể xác không hề cảm giác: nó chỉ tiếp nhận các ấn tượng thôi. Cơ thể nơi ngoại giới tiếp nhận tác động, nhưng khả năng cảm nhận đau khổ và vui sướng ở nơi chính các tế bào. Những sự tiếp xúc của thể xác được Prana truyền vào bên trong. trong mọi trường hợp Prana đều sinh ra hoạt động cảm giác cho các cơ quan của thể xác, nó truyền rung động từ bên ngoài tới cho các trung khu cảm giác vốn ở nơi Kāma, tức lớp vỏ kế tiếp với Prana, đó là Manomayakosha. Chính nhờ có thể Phách thì Prana mới chạy dọc theo các dây thần kinh trong cơ thể, khiến cho chúng có thể tác động chẳng những chuyển di các tác động từ bên ngoài mà còn chuyển tiếp lực phát động bắt nguồn từ bên trong.

Khi prana rời khỏi cơ thể vật chất thì cái chết kéo đến. Sự chết diễn ra khi prana vốn đang hoạt động trong cơ thể rút về thể năng lượng. Bạn hãy quan sát người chuẩn bị mất sẽ rõ, họ sẽ nấc ở thanh quản cuối cùng đó chính là hơi thở, là prana rút ra từ cơ thể vật lý. Hơi thở là dạng thô của prana được biểu lộ ra bên ngoài, prana tinh tế không lộ hình hài. Tôi ví như hơi thở là phần cứng, prana chính là phần mềm.

Prana là năng lượng thâm nhập toàn vũ trụ ở tất cả các mức độ. Prana là năng lượng thể chất, tâm trí, trí tuệ, tình dục, tâm linh và vũ trụ.

Tất cả các năng lượng rung lên đều là prana. Tất cả các năng lượng vật lý như nhiệt, ánh sáng, trọng lực, từ tính và điện cũng là prana.

–        Pranayama Dipika của B. K. S. Iyengar

• Pra: Thứ nhất, cần cho sinh mạng
• Na: Đơn vị căn bản nhất hay nhỏ nhất

Prana là từ Phạn ngữ có nghĩa là sinh lực hay sức sống. Pra có nghĩa là “đầu tiên” hoặc “cần cho sinh mạng”. Na nghĩa là “đơn vị nhỏ nhất hoặc cơ bản nhất của năng lượng”. Vì vậy, Prana là đơn vị đầu tiên hoặc cơ bản của năng lượng. Prana nhỏ hơn nguyên tử, bởi vì trong mỗi nguyên tử đều có Prana hiện diện như sự sống. Prana của cá thể bên trong mỗi sinh vật là một phần của Mahaprana, đại dương prana của vũ trụ. Nhưng chừng nào mỗi cá nhân còn chưa nhận ra chân lý này, thì người ta còn tự thấy mình như riêng biệt với phần còn lại của vũ trụ.

Bởi vì theo tư tưởng Ấn Độ, chỉ có một Sự Sống duy nhất, một Tâm Thức duy nhất, cho nên Prana đã được dùng để chỉ Tự ngã Tối Cao, năng lượng của Đấng Nhất Như, Sự Sống của Thượng Đế. Vì thế cho nên Sự Sống trên mỗi cõi có thể được gọi là Prana của cõi ấy, Prana trở thành sinh khí trong mọi tạo vật.

Cơ bản có 3 nguồn prana chính là prana mặt trời, prana khí và prana đất.

• Prana mặt trời là prana từ ánh nắng mặt trời. Nó tiếp thêm sinh lực cho toàn bộ cơ thể và giúp mang lại sức khỏe tốt. Có thể thu nhận được prana này bằng cách tắm nắng hoặc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời trong khoảng năm đến mười phút và bằng cách uống nước đã qua tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Phơi nắng quá lâu hoặc quá nhiều prana mặt trời sẽ gây hại cho toàn bộ cơ thể vật lý vì năng lượng này khá mạnh.
• Prana chứa trong không khí được gọi là prana không khí hay giọt sinh lực khí. Prana không khí được phổi hấp thụ qua đường thở và cũng được hấp thụ trực tiếp qua các trung tâm năng lượng của cơ thể sinh học. Những trung tâm năng lượng này được gọi là luân xa (Xem bài: 7 luân xa trên cơ thể). Có thể hấp thụ được nhiều prana không khí hơn bằng cách thở chậm nhịp nhàng sâu hơn so với hơi thở nông. Năng lượng này cũng có thể được hấp thụ qua các lỗ chân lông của những người đã luyện một loại công lực nào đó.
• Prana chứa trong đất được gọi là prana đất hoặc giọt sinh lực đất. Năng lượng này được hấp thụ qua lòng bàn chân. Điều này xảy ra một cách tự động và vô thức. Đi chân trần làm tăng lượng prana đất nhờ cơ thể hấp thụ tự động. Ta có thể học hút nhiều prana đất để tăng sinh lực, có khả năng làm nhiều việc hơn, và khả năng tư duy rõ ràng hơn.

Nước hấp thụ prana từ ánh mặt trời, không khí và đất mà nó tiếp xúc. Thực vật và cây cối hấp thụ prana từ ánh mặt trời, không khí, nước và đất. Con người và động vật lấy prana từ ánh nắng mặt trời, không khí, đất, nước và thức ăn. Thực phẩm tươi sống chứa nhiều prana hơn thực phẩm được bảo quản.

Prana được mọi cơ thể sinh vật hấp thụ, việc cung cấp đầy đủ Prana dướng như là điều kiện thiết yếu cho các cơ thể sống ấy tồn tại. Vì vậy, nó tuyệt nhiên không phải là sản phẩm của sự sống mà chính sinh vật và cây cỏ v.v. . . mới là sản phẩm của nó. Prana kiến tạo mọi khoáng chất và là tác nhân kiểm soát những thay đổi sinh lý hóa học trong nguyên sinh chất; điều này gây ra sự biến dị và kiến tạo đủ thứ mô trong cơ thể của loài thực vật, động vật và loài người.

Prana chạy dọc theo các đường xoắn ốc. (Xem thêm bài viết The Law of One - Những Con Số Của Đấng Tạo Hóa - Sự Dịch Chuyển Của Vũ Trụ)

 

Prana và lối sống

Lối sống có tác động sâu đến Pranayama Kosha và prana của nó.

• Những hoạt động thể chất như : tập thể dục, lao động, ngủ, dung nạp thực phẩm, quan hệ tình dục, tất cả ảnh hưởng đến sự phân phối và dòng chảy prana của cơ thể.
• Tác động của tâm trí chẳng hạn như : cảm xúc, tư tưởng, trí tưởng tượng càng ảnh hưởng đến pranic body hơn nữa.
• Những bất thường trong lối sống như: chế độ ăn uống vô lý thiếu khoa học và stress, sẽ làm cạn kiệt và cản trở dòng chảy pranic.

Kết quả này trong kinh nghiệm của một số người được gọi là “drained of energy” – cạn khô dòng năng lượng.  Cạn kiệt năng lượng trong một prana riêng dẫn đến việc giảm sức sống của các cơ quan và các chi, nó chịu trách nhiệm và cuối cùng là gây ra các bệnh và rối loạn chức năng trao đổi chất. 

Prana là năng lượng sống cơ bản hỗ trợ cho sinh lý học của cơ thể. Nó đóng vai trò của điện trong một máy điện tử. Prana được chuyển đổi sang những năng lượng khác nhau để thực hiện các hoạt động tinh thần của cơ thể. Bằng cách làm chủ Prana, người ta có thể làm chủ được cơ thể và tâm trí.

“Khi hơi thở đang bị rối loạn, tâm trí cũng bị rối loạn.

Kiểm soát hơi thở cho phép ổn định tâm trí.”

– Hatha yoga Pradipika (2:2)

Mọi sinh vật đều hoạt động theo đức hạnh của Prana. Tất cả hoạt động và thay đổi, bao gồm cả tinh thần, tình cảm và thể chất, là một biểu hiện của các hoạt động của Prana. Trong chúng ta, prana là lực thúc đẩy đằng sau cảm giác và hoạt động, lửa của sự trao đổi chất, người chuyên chở suy nghĩ, và sức mạnh của ý chí. Prana loại bỏ các tạp chất ra khỏi cơ thể, duy trì sức khỏe của cơ thể, và tính chất chủ yếu của nó là nhẹ nhàng và vui tươi.

Hơi thở là dạng thô của prana được biểu lộ ra bên ngoài, prana vi tế không lộ hình hài, tâm trí càng vi tế hơn Prana. 3 thứ này liên quan chằng chịt với   nhau. Khi prana bị ảnh hưởng qua sự thay đổi của hơi thở, tất cả các hoạt động của cơ thể, não, tâm trí và ý thức đều bị ảnh hưởng. Do đó, khi prana được kiểm soát, tâm trí cũng được kiểm soát. Khoa học về làm chủ Prana được gọi là “Pranayama”. Nếu kiểm soát được prana bạn có thể kiểm soát được tất cả những lực vũ trụ, tâm trí và thể chất.

Ta thử đặt ra câu hỏi là prana có khắp mọi nơi sao con người ngày nay càng thiếu prana? Lý do là chúng ta biết cách tái nạp pranacho bản thân và chúng ta tiêu hao prana nhiều hơn chúng ta nạp. Tôi ví dụ con người chúng ta thì tâm trí bị tiêu hao prana nhiều nhất vì hàng ngày chúng ta quá mê mẫn những chuyện của người khác, những bức xúc, trái ngược… lo lắng, cáu giận…. lúc này prana tiêu hao rất nhanh. Khi lượng prana tiêu hao nhiều không bù kịp thời dẫn tới bệnh tật phát sinh, biểu hiện rõ nhất là ung thư gia tăng chóng mặt trong thời đại mới.

Kỹ thuật Pranayama sẽ đảo ngược quá trình Cạn kiệt năng lượng nêu trên, cung cấp thêm năng lượng và cân bằng các Prana khác trong Pranayama kosha. Thực hành pranayama kích hoạt prana của cá nhân và tăng nó lên một tần số cao hơn.

“Prana ở trong cơ thể, nó được gọi là sự sống.

Cái chết là khi prana ra đi.

Do đó, cần phải kiềm chế hơi thở.”

– Hatha yoga Pradipika (2:3)

 

Truyền Prana

Prana cũng có thể được truyền cho một người hoặc vật khác.

Bạn bị thu hút bởi một ai đó vì prana của họ. Bạn có thể đã gặp những người có xu hướng làm cho bạn cảm thấy mệt mỏi hoặc mất hết năng lượng mà không biết rõ lý do vì sao. Những người có nhiều prana có xu hướng làm cho những người xung quanh họ cảm thấy khỏe hơn và có sức sống hơn. Những người cạn kiệt năng lượng có xu hướng vô thức hấp thụ prana từ người khác. Chính prana là cái làm cho bạn cảm thấy thích thú và thỏa mãn. Chất lượng cuộc sống của bạn được cải thiện thông qua việc cải thiện chất lượng prana.

Một số cây như cây thông hoặc cây khỏe mạnh lâu năm có kích thước lớn toát ra lượng prana dồi dào. Người mệt mỏi hoặc bị bệnh nằm hoặc nghỉ ngơi bên dưới những cây này sẽ rất có lợi. Kết quả tốt hơn có thể thu được bằng cách dùng lời xin cây giúp người bệnh khỏe lại. Bất cứ ai cũng có thể học cách hấp thụ prana một cách có ý thức từ những cây này qua lòng bàn tay, lúc đó cơ thể sẽ cảm thấy như châm chích và trở nên tê tê vì lượng prana khổng lồ được hấp thụ. Kỹ năng này có thể đạt được chỉ sau vài lần thực hành.

Một số khu vực hoặc địa điểm nhất định có xu hướng có nhiều prana hơn những nơi khác. Một vài trong những khu vực năng lượng cao này có xu hướng trở thành trung tâm chữa lành.

Trong điều kiện thời tiết xấu, nhiều người bị bệnh không chỉ vì thay đổi về nhiệt độ mà còn vì sự suy giảm prana mặt trời và không khí (là các nguồn năng lượng sống). Vì vậy, rất nhiều người cảm thấy tinh thần và thể chất chậm chạp hoặc trở nên nhạy cảm với các bệnh truyền nhiễm. Điều này có thể được khắc phục bằng cách hấp thụ prana một cách có ý thức từ không khí và mặt đất. Qua khả năng nhãn thông người ta đã quan sát thấy rằng có nhiều prana vào ban ngày hơn ban đêm. Prana đạt đến mức rất thấp vào khoảng 3-4 giờ sáng.

Vậy, Prana có ở khắp mọi nơi trong tự nhiên. Tại sao đôi khi bạn cảm thấy thiếu sức sống hay kiệt quệ? Tại sao một số người mắc bệnh còn những người khác thì không? Người ta nói đó là do tuổi tác, rằng một số nhóm tuổi nhất định sẽ dễ mắc bệnh hơn, nhưng thực chất đó chính là do tình trạng miễn dịch và mức độ prana của họ. Họ chỉ đơn giản là không biết cách cắm sạc vào nguồn prana và nạp lại năng lượng, bởi vì có sự tắc nghẽn trong dòng chảy prana từ suy nghĩ và lối sống tiêu cực.

2) Pranayama – kiểm soát hơi thở

Pranayama được định nghĩa chung là việc kiểm soát hơi thở. Cho dù cách định nghĩa này chỉ nằm trong giới hạn cho việc tập luyện yoga. Nó không truyền tải hết ý nghĩa của từ pranayama. Pranayama gốc là hai từ prana và ayama.

Prana nghĩa là năng lượng dành cho sự sống, sức sống. Nó là sức sống, năng lượng  nằm trong tất cả mọi thứ bao gồm cả động vật và thực vật hay gọi là nguồn sống tĩnh và nguồn sống động. Mặc dù nó có quan hệ gần gủi với không khí chúng ta hít vào, nhưng nó không có nghĩa chỉ là không khí hay oxy chúng ta hít vào. Do đó Pranayama không nên được nhìn nhận chỉ là bài tập thở nhằm mục đích đưa thêm lượng oxy vào phổi chúng ta. Việc hít thở sử dụng kỹ thuật Pranayama để tác động vào dòng chảy Prana bên trong nadis (dòng chảy dọc theo các luân xa-chakra) hay các kênh năng lượng của cơ thể hay pranayama kosha (5 vỏ bọc bao quanh mỗi chúng ta: thể vật chất,  thể phách, thể sinh lực, thể thượng trí, thể Phúc lạc ).

Yama nghĩa là kiểm soát hay phương thức thực hiện. Tuy nhiên đó không phải là từ dùng để nối Prana thành Pranayama. Từ đúng của nó chính là “ayama”, ý nghĩa của từ này phức tạp hơn yama, ayama nghĩa là mở rộng, phát triển (ở đây chính ta mở rộng phát triển kích thước của prana- năng lượng sống của chúng ta). Vậy kỹ thuật pranayama cung cấp một phương thức mà ở đó năng lượng sống được kích hoạt, sắp xếp trong một trật tự để vượt xa ra ngoài giới hạn tầm thường của một người để đạt được một trạng thái cao hơn của năng lượng rung động nghĩa là một sức sống mạnh mẽ hơn.

3) Pancha Váyus (5 dòng khí rất cần cho sự sống)

Theo sinh lý học Yoga, bộ khung cơ thể con người bao gồm 5 vỏ bọc cái mà được nói đến như các dạng hay quy mô khác nhau của sự tồn tại của cơ thể con người. (Xem lại bài 7 thể của con người). 5 vỏ bọc đó là:

• Annamaya Kosha, Thể Vật chất : Thức ăn hay máu thịt, vật chất tạo nên cơ thể con người.
• Manomaya Kosha, Thể Phách : Tinh thần.
• Pranayama Kosha, Thể Sinh lực: Chất nguyên sinh hay năng lượng cần thiết cho sự sống.
• Vijnanayama Kosha, Thể Thượng trí : Thuộc về linh hồn hay một ý thức cao hơn.
• Anandayama Kosha, Thể Phúc lạc : những gì siêu việt hay là phúc của một người.

Mặc dù chức năng của 5vỏ bọc này hợp thành một thể thống nhất, nhưng việc thực hành Pranayama lại chủ yếu tập trung vào Pranayama Kosha. Pranayama Kosha thêm vào 5 prana chính cái mà được biết đến là pancha hay 5 pranas: prana, apana, samana, udana và vyana.

Vayu có nghĩa đen là “gió”. Pancha Vayu có nghĩa là 5 loại Gió/ dòng khí. Nguyên gốc tiếng Phạn của Vayu là “vaa” có nghĩa là “thổi” hoặc “di chuyển”. Vayu hiện hình thành prana chịu trách nhiệm cho sự hiện hình của tất cả các tạo vật. Vì vậy, Vayu hiện hình được gọi là prana. Vì vậy, lý thuyết này cũng được gọi là Pancha Prana (5 loại gió/ dòng khí quan trọng cho sự sống).

Chúng là prana vayu (không nên nhầm với prana – năng lượng sống), apana vayu, samada vayu, udana vayu và vyana vayu. 5 vayu này chi phối các khu vực khác nhau của cơ thể và các hoạt động khác nhau về thể chất và vi tế. Khi chúng hoạt động hòa hợp với nhau, chúng ta sẽ khỏe mạnh.

Giống như vị hoàng đế phân bố và trao quyền cho người đứng đầu để chăm sóc những ngôi làng khác nhau, Prana phân bố các khu vực khác nhau và các hoạt động khác nhau cho 5 thuộc cấp chính của nó (Prana, Apana, Samana, Udana và Vyana).

– Prashna Upanishad 3.4

 

Chỗ ngồi của Prana là ngực; Apana – hậu môn;

Samana – vùng trên rốn; Udana – họng;

Trong khi Vyana di chuyển khắp cơ thể

– Siva Sutra 3.7

Dòng khí 1: Prana (chuyển động bên trong)

Prana có nghĩa đen là “gió chính”. Đây là một không khí di chuyển về phía trước vốn di chuyển hướng về phía trung tâm của cơ thể. Prana là năng lượng được tiếp nhận vào cơ thể dưới dạng thức ăn (ăn), chất lỏng (uống) và không khí (thở), cũng như mọi nhận thức của giác quan và các trải nghiệm của tâm trí. Trung tâm prana nằm ở đầu. Nó chi phối ngực, họng, tâm trí, tim, các cơ quan giác quan, trí thông minh, tiết niệu, hắt hơi, ợ hơi, sự hít vào, và nuốt thức ăn.

Prana trong mô tả này chưa đề cập đến năng lượng của vũ trụ nhưng khi nghiên cứu sâu hơn thì nó là một phần của Pranayama Kosha, quản lý khu vực giữa thanh quản và phần trên cùng cơ hoành. Nó được kết nối với cơ quan hô hấp và bộ phận tạo ra tiếng nói, phát âm và cuống họng, cùng với hệ cơ và dây thần kinh vận hành chúng. Nó là lực bằng hơi thở rút vào trong.

PRANA vayu chịu trách nhiệm cho sự HẤP THU. PRANA vayu có chuyển động đi xuống và vào trong, mang lại năng lượng cơ bản cho sự sống của chúng ta. Loại gió này chủ yếu có mặt ở vùng đầu, phổi và tim. Sự mất cân bằng của dòng Prana có thể biểu hiện bằng sự lo lắng, sợ hãi, giận dữ (ở phần đầu); khó thở, bệnh hen suyễn, chứng ngưng thở khi ngủ (ở phổi); tim đập nhanh hay đột quỵ (ở tim).

Các cách cách giúp Prana vayu được cân bằng là:

• Chú trọng Hơi hítvào (để thúc đẩy sự hấp thu)
• Thở Prana (HÍT VÀO: Kéo năng lượng vào thông qua các cửa giác quan ở đầu (mũi, mắt, tai, con mắt thứ 3); nín hơi một lúc; THỞ RA: giải phóng năng lượng ở con mắt thứ 3)
• “Tiếp nhận tích cực”: kết nối với thiên nhiên, sự hình dung, các nghi lễ.
• Phương pháp trị liệu qua các giác quan: màu sắc, âm thanh, mùi hương.
• Thiền mang lại prana trong tâm.
• Khi thiết lập được không gian và sự tĩnh tại, dòng prana sẽ được chạy thông suốt.

 

Dòng khí 2: Apána (chuyển động đi xuống)

“Vì Prana và Apána mà jiva hoặc linh hồn cá nhân dao động lên xuống, bị sập trong bẫy của hai lực chuyển động ngược chiều nhau và bị ràng buộc bởi tính nhị nguyên.”

– Dhyana Bindu Upanishad

Đó là năng lượng của sự trục xuất, được kích thích ở ruột phía dưới và hệ tiết niệu và bài tiết. Apána vayu gắn liền với yếu tố đất, và nó là năng lượng của Muladhara Chakra. Chakra này liên quan đến việc có một nền tảng mạnh và đáng tin cậy, đặc biệt là trong các vấn đề cơ bản của sự sống còn. Apána nằm ở đại tràng; nó kiểm soát eo, bang quang, bộ phận sinh dục, và đùi. Hoạt động chính của nó là đưa xuống các chất thải (phân và nước tiểu), dịch sinh sản, dịch kinh nguyệt, và nó cũng kiểm soát sự chuyển động đi xuống của thai nhi.

Apana được định vị dưới khu vực rốn và cung cấp năng lượng cho ruột, thận, hậu môn, bộ phận sinh dục. Nó liên quan đến việc đào thải các chất thải ra khỏi cơ thể.

APANA vayu chịu trách nhiệm cho sự đào thải. Nó có hướng di chuyển đi xuống, ra ngoài và đồng thời giúp giữ những gì cần ở lại trong cơ thể. Năng lượng này chủ yếu hoạt động ở bụng dưới và kết nối với các chức năng đào thải, tái tạo và sức khỏe của xương (điều tiết sự hấp thu và giữ lại các loại khoáng chất). Sự mất cân bằng của APANA có thể biểu hiện qua các triệu chứng như táo bón/ tiêu chảy, hội chứng ruột kích thích; các vấn đề về kinh nguyệt, tình dục; các vấn đề về loãng xương.

Các cách để giữ năng lượng APANA được cân bằng:

• Tập trung vào hơi thở ra và Giữ hơi thở  (giữ lại sau khi thở ra)
• Thở Apana (HÍT VÀO: kéo năng lượng vào bụng THỞ RA: hướng năng lượng từ bụng xuống phần chân/ sàn nhà; giữ khí lại một tí. Chú ý vào luân xa gốc)
• Khóa gốc (Mula Bandha) – giống như sự co thắt cơ sàn chậu
• Nuôi dưỡng thức ăn, giảm các chất thải.

Kinh Vệ Đà nói rằng: “Người thường nạp thức ăn bằng Apana, các vị Thánh thì nạp với  Prana” (người thường là những tế bào vật chất; người bất tử thì thông qua các giác quan nhận sự nuôi dưỡng trực tiếp qua các cửa giác quan ở đầu). Trong khi thực phẩm tốt sẽ duy trì  Apana, trong khi đó những tiếp nhận tích cực sẽ nuôi dưỡng Prana.  ấng cần để feed Prana. Khi chúng ta phát triển về tâm linh, chúng ta phải học cách hấp thụ thêm prana để làm thức ăn năng lượng tâm linh trong chúng ta. Chúng ta cần kiểm soát Apana, cụ thể là chức năng tình dục, để không đẩy năng lượng quan trọng đi xuống.

Apana, cùng với trọng lực, di chuyển xuống dưới sẽ tạo thành bệnh, lão hóa, chết và giảm nhận thức. Prana, cùng với yếu tố khí và không gian, phân tán lên tâm trí và các giác quan. Điều này dẫn đến sự mất kết nối của thân-tâm. Kết nối hai vayu thiết yếu này làm tăng sức mạnh của năng lượng và đánh thức các năng lực cao hơn. Thực hành yoga để đưa Apana lên hợp nhất với Prana và đưa Prana xuống để hợp nhất với Apana, diễn ra ở vùng rốn – vùng trung tâm năng lượng của cơ thể.

Dòng khí 3: Samána (chuyển động cân bằng)

Samana là “hơi thở giữa” nằm giữa trái tim và rốn, và chức năng chính của nó là đồng hóa prana. Trong quá trình thở, samana là khoảng thời gian giữa hít vào và thở ra.

“Cái chết không đến với một người làm tăng hơi thở giữa. Do đó, các vị yogi đã nghĩ ra việc thực hành kumbhaka hoặc ngưng thở để tăng khoảng cách thời gian giữa hít vào và thở ra, qua đó hợp nhất Prana và Apána với Samana.”

– Brihadaranyaka Upanishad

Cuộc gặp gỡ của hai nguồn năng lượng đối lập này tạo ra một lực rất mạnh đẩy prana qua sushumna nadi và soi sáng linh hồn. Samana nằm gần lửa tiêu hóa (Agni). Samana vayu gắn liền với yếu tố lửa và manipura chakra. Nó hoạt động trong đường tiêu hóa (hấp thụ chất dinh dưỡng và bài tiết chất thải) và trong các cơ quan bụng khác. Nó giữ thức ăn trong đường tiêu hóa, giúp tiêu hóa, tách ra và loại bỏ chất thải từ các chất dinh dưỡng.

Samana nằm giữa vùng tim và rốn. Nó vận hành và kiểm soát hệ thống tiêu hóa : gan, ruột, tuyến tụy và dạ dày và sự tạo ra và đào thải các chất của chúng. Samana cũng vận hành tim và hệ tuần hoàn. Và nó chịu trách nhiệm đồng hóa và phân phối chất dinh dưỡng.

SAMANA vayu chịu trách nhiệm xử lý và mang mọi thứ về trung tâm với chuyển động xoáy. Nó tập trung xung quanh vùng rốn. Chịu trách nhiệm cho việc tiêu hóa ở mọi mức độ, bao gồm cả tâm trí. Nó liên kết với quá trình tiêu hóa, hấp thụ và đồng hóa. Sự mất cân bằng của chức năng Samana bao gồm các vấn đề về trao đổi chất, tiêu hóa kém, đầy hơi và chán ăn.

Để Samana hoạt động lại bình thường, bạn có thể thử:

• Tập trung vào Hơi thở ra với sự co thắt bụng.
• Giữ hơi thở (sau khi Thở ra)
• Co thắt bụng từ từ
• Bước này giống như thực hành Khóa Uddiyana
• Thở Samana (HÍT VÀO: tưởng tượng kéo năng lượng vào bụng THỞ RA: siết bụng, tưởng tượng năng lượng trở nên tập trung hơn; giữ bụng siết một lúc)
• Thở Kapalbhati (để kích thích lửa)
• Thức ăn có chất lượng, nhịn ăn.

 

Dòng khí 4: Udána (chuyển động đi lên)

Udána mang prana từ samana đến Vyána thứ năm. Udána đi xuyên suốt qua tất cả các nadis, bao gồm cả Ida (mặt trăng) và Pingala (mặt trời) Nadis. Hai nadi này mang prana đến tất cả các Luân Xa. Những chakra này lan tỏa prana đi khắp cơ thể của chúng ta với sự trợ giúp của Vyána. Prana bị đẩy vào Sushumana Nadi nếu Ida và Pingala trong trạng thái cân bằng. Vì vậy, chính là Udána di chuyển prana lên trên để cuối cùng nó có thể đi qua chakra thứ bảy, Sahasrana Chakra, về phía các thế giới cao hơn. Udána được tập trung vào chakra Thứ năm, hoặc luân xa cổ họng (vishuddha chakra), và năng lượng chuyển động đi lên này tiếp tục thông qua các chakras ở trên, trung tâm họng (ajna chakra) và chakra vương miện (sahasrana). Udána nằm ở ngực và kiểm soát mũi, rốn và cổ họng. Nó có trách nhiệm khởi đầu lời nói, nỗ lực, sự nhiệt tình, khả năng làm việc, làn da và trí nhớ.

Udana kiểm soát phần cơ thể trên cổ vận hành tất cả các cơ quan tiếp nhận các giác quan : thính giác (tai), thị giác (mắt), khứu giác(mũi).  Tư tưởng và nhận thức về thế giới bên ngoài sẽ không thục hiện được nếu thiếu nó. Udana cũng dung hòa và vận hành các chi và các cơ liên quan với chúng, dây chằng, dây thần kinh và khớp. Cũng như là chịu trách nhiệm cho việc đứng thẳng của cơ thể.

UDANA vayu chịu trách nhiệm cho sự phát triển. Nó di chuyển đi lên và là kết quả của sự hoạt động cân bằng của các vayu khác. Nó quản lý khả năng đứng, nói năng, nỗ lực, nhiệt huyết và ý chí. Nó tập trung gần cơ hoành vàcổ  họng, chịu trách nhiệm cho chức năng thở, nói và chức năng thần kinh (bằng cách hỗ trợ máu lên não). Sự mất cân bằng trong chức năng của Udana vayu được thể hiện qua bệnh hen suyễn, khí phổi thủng; nói lắp, khàn tiếng; trầm cảm, trí nhớ kém, thiếu sáng tạo, định hướng và mục tiêu.

Để hỗ trợ cho chức năng của Udana vayu, bạn có thể thử:

• Tập trung vào Hơi thở ra, đặc biệt là thở bằng cơ hoành.
• Thở Udana (HÍT VÀO: hít bằng miệng, chú ý vào luân xa ở cổ họng Thở ra: tụng OM)
• Tụng niệm
• Giống như chuyển động khóa Jalandhara Bhanda
• Hoạt động với các Vayu khác.

Bây giờ, giả sử bạn có cuộc phỏng vấn với học viên mới và bạn thấy rõ có sự mất cân bằng về Apana vayu của cô ấy. Điều cuối cùng bạn cần làm là nói rằng: “Apana vayu có vẻ đang bị tắc nghẽn nên chúng ta sẽ tập luyện để làm cho nó thông!” Thường thường, chúng ta muốn giữ các thuật ngữ chuyên ngành lại và dùng các kiến thức này như là sự hướng dẫn để thiết kế bài tập (đồng thời cũng cân nhắc các vấn đề khác của cô ấy nữa). Một khi có cái nhìn rõ ràng về vị trí và hướng chuyển động của các vayu cụ thể, bạn sẽ dễ hiểu và làm việc với các vấn đề về tinh thần – cảm xúc, thể chất của học viên hơn.

Dòng khí 5: Vyána (phóng to)

Vyána truyền prana đi khắp cơ thể, điều hòa và lưu thông chất dinh dưỡng của thức ăn, chất lỏng và năng lượng. Nó giữ tất cả các phần của cơ thể lại với nhau và chống lại sự phân hủy của cơ thể. Mặc dù bản thân vyána vayu không có vị trí hay chỗ ở nào đặc biệt, nó liên quan đến năng lượng của svadisthana chakra, nằm ở gốc của bộ phận sinh dục. Ngoài ra, nó được tìm thấy trong trái tim (anahata chakra) và nhanh chóng di chuyển khắp máu, thần kinh và khớp của cơ thể. Nó điều khiển mọi chuyển động của cơ thể, bao gồm đi bộ, nâng cao lên và hạ thấp các bộ phận cơ thể, và mở/ nhắm mắt lại.

Vyana thấm vào toàn bộ cơ thể. Điều chỉnh và kiểm soát các cử động của cơ thể. Và phối hợp với các những Prana khác. Nó vận hành như một nguồn năng lượng dữ trữ cho những prana khác.

VYANA vayu chịu trách nhiệm cho sự phân bổ. Nó mang năng lượng đi ra với chuyển động tuần hoàn và nhịp nhàng. Năng lượng trú ngụ ở tim, phổi và liên quan đến hoạt động của tim, tuần hoàn và hệ thần kinh tự chủ. Sự mất cân bằng có thể biểu hiện qua tuần hoàn máu kém, tắc động mạch, đột quỵ, phù nề; thần kinh ngoại biên, các triệu chứng của bệnh đa xơ cứng.

Các bài tập có lợi cho Vyana vayu bao gồm:

• Tập trung và kéo dài Hơi thở vào .
• Giữ hơi (sau khi Hít vào)
• Hơi thở Vyana (đặt tay lên ngực.

HÍT VÀO: dang tay sang ngang, mở rộng từ trung tâm ra bên ngoài, làm đầy phổi khi hít; giữ trong 2 giây; THỞ RA: đặt hai tay về ngực. Đưa sự chú ý vào khu vực tim)

• Tập các tư thế yoga để kích thích năng lượng
• Các bài tập mở ngực.
• Cầu nguyện, nghi thức.
• Bất kỳ hoạt động nào mang lại niềm vui và chạm đến trái tim bạn.

Vyana và Samana vayu là những năng lượng đối trọng : nở rộng và một lực là co thắt. Vyana cho phép các khác biệt của các yếu tố và cho phép chúng có sự tách biệt về khu vực hoạt động. Samana mang lại sự hợp nhất các yếu tố và giữ cho chúng được liên kết. Samana điều chỉnh các agni (lửa tiêu hóa) với nhiên liệu cần đốt cháy đều khắp. Vyana quản lý sự chuyển động của các prana qua tất cả nadis, giữ cho chúng được mở, trong sạch và cân bằng trong khi thực hiện các chức năng,

 

4) Upaprana

Cùng với 5 Prana chính thì cũng tồn tại 5 loại đối lập với nó gọi là upa-prana.  5 loại prana con đó là :

• Naga: đảm nhiệm cơ chế ợ hơi và nấc cục
• Koorma: mở mắt và điều khiển việc nháy mắt
• Krikana: tạo ra cảm giác đói, khát, nhảy mũi và ho
• Devadatta: nguyên nhân của buồn ngủ và ngáp
• Dhananjaya: lưu lại ngay lập tức sau khi chết, và nó đảm nhận việc phân hủy xác

Nguồn: Tài liệu Hội thảo Ayurveda và Triết lý yoga – Thầy Prathap, sequencewiz.org, Thông Thiên Học, Đông Phương Bí Thuật